38. Narysować i opisać przykład połączenia sworzniowego
Przykład połączenia sworzniowego widełkowego:
1-Sworzeń
2-Ucho
3-Widełki
Sworzeń często zabezpiecza się przed wypadnięciem podkładkami z zawleczkami.
Innym przykładem połączenia sworzniowego jest połączenie tłoka silnika spalinowego z korbowodem.
39. Narysować i opisać przykład połączenia kołkowego
Kołki są odmianą sworzni, pełnią funkcję łącząca lub ustalająca położenie danych elementów.
Przykład połączenia kołkowego walcowego- gładkiego, czołowo- poprzecznego:
40. Narysować i opisać przykład połączenia klinowego
Połączenie klinowe wzdłużne:
Z klinami znormalizowanymi, służą głównie do osadzania piast kół na wałach. Klin umieszczony jest w gnieździe wyżłobionym w wale i piaście. Bardzo ważnym aspektem jest samohamowność klina uzyskana dzięki nadaniu mu odpowiedniego ścięcia stożkowego (jak i w otworze piasty). Klin nie może wypaść ze swojego gniazda pod wpływem działających obciążeń.
1- Piasta koła
2- Wał
42. Osie- definicja, rodzaje
Osie- elementy części maszyn w postaci pręta kołowego, na którym są osadzone łożyska i np. koła zębate, pasowe klinowe. Osie nie przenoszą momentu obrotowego (nie podlegają skręcaniu) i są narażone na zginanie (np. osie wagonowe)
a)Rodzaje osi:
Oś nieruchoma z parą kół zębatych osadzonych na tulei
Oś ruchoma osadzona w 2 łożyskach z zaklinowanym kołem zębatym
43. Wały- definicja, budowa, rodzaje
a)Wały- przenoszą moment obrotowy (ulegają skręcaniu i zginaniu, czasem rozciąganiu lub ściskaniu) i obracają się wraz z osadzonymi na nich elementami (np. koła zębate, pasowe, klinowe)
Główne wymagania dotyczące kształtu osi i wałów:
możliwość przenoszenia obciążeń
możliwość wykonania- wymagania technologiczne
lekkość
łatwość montażu
optymalizacja kształtu
1)stopniowanie odcinkami walcowymi i stożkowymi
2)łagodne przejścia
3)rowki, wpusty o zaokrąglonych krawędziach
4)czopy szlifowane
zbędność dokładnej obróbki całego wałka
b)Budowa: Wały posiadają czopy, na których osadza się łożyska, koła zębate itp. , ponadto mogą posiadać rowki pod wpusty, być jedno lub wielostopniowe, posiadać wykorbienia.
Rodzaje czopów:
Poprzeczne
1)walcowy
2)stożkowy
3)kulisty
4)wielowypustowy
Wzdłużne
1)czołowy
2)kołnierzowy
3)wielokołnierzowy
To czy czopy są poprzeczne czy wzdłużne zależy od kierunku działania siły.
Własności czopów:
odpowiedni kształt i wytrzymałość
wysoka jakość powierzchni- gładkość
odporność na ścieranie
c)Rodzaje wałów:
Wał prosty pełny, gładki
Wał prosty, drążony schodkowy
Wał wykorbiony
Wał wykorbiony z 4 wykorbieniami (np. silniki 4 cylindrowe samochodów)
44. Łożyska- Klasyfikacja
Łożyska:
1) Łożyska Ślizgowe
wzdłużne
poprzeczne
poprzeczno- wzdłużne
2) Łożyska Toczne
a)Wałeczkowe
walcowe
igiełkowe
stożkowe
baryłkowe
wałeczkowe
walcowe
b)Kulkowe
Ze względu na budowę:
c)Wahliwe
d)Sztywne
e)Jednorzędowe
f)Dwurzędowe
45. Łożyska Ślizgowe- budowa, opis
Składają się z czopa i panewki. Czop wału(ślizga) obraca się w panewce, gdzie w czasie pracy występuje tarcie ślizgowe. Wymagane jest przy tym dobre odprowadzanie ciepła.
Panewki wykonuje się z brązu, mosiądzu, teflonu itp. Materiał panewek musi zużywać się szybciej od materiału czopa.
Ważny jest luz pomiędzy współpracującymi częściami(grubość filtru olejowego).
Zastosowanie łożysk ślizgowych:
do przenoszenia bardzo dużych obciążeń(także udarowych)
przy dużych prędkościach obrotowych
gdy konieczne jest stosowanie łożysk dzielonych
w drobnych konstrukcjach(w mechanizmach precyzyjnych)
gdy konieczne jest, aby łożyska tłumiły drgania wału i były cichobieżne
2- wał, 3- panewka, 4- korpus(obudowa)
Obciążalność, lub nośność łożyska ślizgowego to obciążenie, przy którym łożysko jest jeszcze zdolne do pracy trwałej i zależy od:
materiałów powierzchni ślizgowych i temperatury pracy
konstrukcji łożyska, dokładności wykonania
równomierności rozkładu nacisków
rodzaju obciążenia
rodzaju tarcia, sposobu smarowania
46. Łożyska toczne- budowa, opis
Przekrój przez jednorzędowe łożysko kulkowe zwykłe (kryte)
1 – pierścień wewnętrzny
2 – koszyk
(3 – blaszka osłaniająca)
4 – kulka
5 – pierścień zewnętrzny
+bieżnia wewnętrzna, bieżnia zewnętrzna, nit
Zastosowanie łożysk tocznych:
wymagane małe opory w czasie pracy (szczególnie podczas rozruchu)
przy zmiennych prędkościach obrotowych
przy częstym uruchamianiu i zatrzymywaniu maszyny
przy konstrukcjach wymagających wysokiej niezawodności- duża trwałość
Dobór i obliczanie łożysk tocznych:
Rola konstruktora- dobór łożysk z katalogu
*Nośność ruchowa- określa obciążenie, przy którym łożysko osiągnie trwałość równa 1mln obrotów
*Trwałość Łożyska- czas pracy lub liczba obrotów przy danym obciążeniu do chwili wystąpienia pierwszych oznak zniszczenia (rysy, pęknięcia na powierzchniach tocznych)
Łożyska montuje się tak, aby nie miały możliwości przemieszczania się w korpusie, lecz z zachowaniem minimalnego luzu.
47. Łożyska toczne- klasyfikacja
Patrz Ad 44/ 2
48. Nośność ruchowa, trwałość łożyska tocznego
a)Nośność ruchowa- określa obciążenie, przy którym łożysko osiągnie trwałość równą 1mln obrotów
b)Trwałość Łożyska- czas pracy lub liczba obrotów przy danym obciążeniu do chwili wystąpienia pierwszych oznak zniszczenia (rysy, pęknięcia na powierzchniach tocznych)
49. Napędy: definicja, rodzaje, napęd bezpośredni, pośredni
a)Napęd- układ nadający ruch maszynie roboczej np.(obrabiarce, prasie, itp.) składający się z silnika, przekładni i elementów łączących(np. sprzęgła, wały)
b)Rodzaje napędów (ze względu na sposób przekazywania energii:
mechaniczne
elektryczne
hydrauliczne
pneumatyczne
c)Napęd bezpośredni- napęd nie posiadający dodatkowo przekładni
S- silnik, SP- sprzęgło, W- wały, M-maszyna
d)Napęd pośredni- napęd posiadający dodatkowo przekładnie
S- silnik, SP- sprzęgło, W- wały, M-maszyna, P- przekładnia
50. Przekładnie mechaniczne: zadania, rodzaje przekładni mechanicznych
Przekładnia mechaniczna- mechanizm służący do przenoszenia ruchu między wałem czynny( wał silnika- przekazujący ruch) a wałem biernym(wał maszyny roboczej- odbierający ruch)
a)Zadania przekładni
przenoszenie energii z wału czynnego na wał bierny
dokonanie zmiany wartości momentu obrotowego, prędkości
dopasowanie parametrów wyjściowych silnika do parametrów wejściowych maszyny
b)Rodzaje przekładni mechanicznych:
* Podział ogólny
Cierne
Cięgnowe
Zębate
* Podział zależnie od ilości wałów
proste
złożone
* Podział zależnie od położenia osi wałów:
równoległe
kątowe
wichrowate
* Podział zależnie od przełożenia:
o stałym przełożeniu
zmiennym przełożeniu (wariatory- ciągła zmiana przełożenia)
przekładnie zwalniające (reduktory)
przekładnie przyśpieszające (multiplikatory) (np. koło napędzające o dużej średnicy, odbierające o małej)
51. Przełożenie kinematyczne przekładni
Przełożenie kinematyczne przekładni „i”- to stosunek prędkości obrotowej koła czynnego n1 do prędkości obrotowej koła biernego n2.
i= W1/ W2= 2Πn1/ 2Πn2= n1/ n2
= d2/ d1= Z2/ Z1
Koło czynne- napędzające
Koło bierne- odbierające
52. Przekładnie cierne: definicja, rodzaje przekładni ciernych, schemat i opis przykładowej przekładni ciernej
a)Przekładnia cierna jest przekładnią mechaniczną, w której koła przekazują ruch i moment obrotowy z koła czynnego na koło bierne za pomocą sił tarcia, która powstaje w wyniku docisku kół. Materiały stosowane na koła( stal, żeliwo, guma, tworzywa sztuczne)
b)Rodzaje przekładni:
1)O stałym przełożeniu
2)O zmiennym przełożeniu(wariatory)
- z elementem pośredniczącym
- bez elementu pośredniczącego
Zalety przekładni ciernych:
spokojna i równa praca
cichobieżność(zależnie od stosowanych materiałów i styku powierzchni)
możliwość bezstopniowej regulacji obrotów
Wady przekładni ciernych:
znaczne naciski na wały i łożyska
występowanie poślizgu wskutek czego przełożenie nie jest stałe
przenoszą małe moce
Sprawność przekładni ciernych: η=(0,75-0,98)
c)Przekładnia cierna o stałym przełożeniu
W tej najprostszej przekładni przeniesienie ruchu i momentu obrotowego następuje poprzez przekazanie siły bezpośrednio z koła czynnego na koło bierne. Przekładnia ta nie posiada regulacji przełożenia. Koła w tej przekładni posiadają jednakową prędkość obwodową.
53. Przekładnie cięgnowe: definicja, rodzaje, schemat i opis przykładowej przekładni cięgnowej
a)Składają się z dwóch kół i cięgna(element pośredniczący) opasującego obwody tych kół. Moment obrotowy przenoszony jest za pomocą sił tarcia między kołami a cięgnem i przez zazębienie się kół z cięgnem.
b)Rodzaje przekładni cięgnowych:
1)Pasowe
z pasem płaskim
z pasem klinowym
z pasem okrągłym
z pasem zębatym
2)Łańcuchowe
z łańcuchem zębatym
z łańcuchem płytkowym
Ad1) Przekładnie pasowe- składają się z koła napędzającego(osadzonego na wale napędzającym na stałe) i z koła napędzanego(osadzonego na wale napędzanym) i pasa.
Rodzaje przekładni pasowych:
przekładnia otwarta
przekładnia skrzyżowana
przekładnia półotwarta
Przekładnie cięgnowe pasowe wielostopniowe:
z 1 kołem stopniowym
z 2 kołami stopniowymi
Zalety przekładni pasowych:
występowanie poślizgu w przypadku chwilowych przeciążeń
możliwość tłumienia drgań i uderzeń
duża dowolność rozstawienia osi, wałów i kół pasowych
możliwość przekazania ruchu na kilka kół pasowych
cicha praca
prosta konstrukcja
możliwość uzyskania zmiennych przełożeń skokowo jak i płynnie(wariatory)
Sprawność przekładni cięgnowych: η=(0,95-0,98)
Ad2) Przekładnie łańcuchowe- Składają się z 2 lub więcej kół uzębionych i opasującego je łańcucha. Łańcuch jest cięgnem giętkim, składającym się z szeregu ogniw łączonych przegubowo.
Rodzaje łańcuchów:
1)Płytkowe
sworzniowe
tulejowe
rolkowe
zębate
2)Pierścieniowe
Zalety przekładni łańcuchowych:
stałe przełożenie
wysoka sprawność η=(0,97-0,98)
małe naciski na wały i łożyska
możliwość przenoszenia dużych obciążeń
Wady przekładni łańcuchowych:
hałaśliwa praca
konieczność smarowania
wysoki koszt wykonania
konieczność regulacji luzu
c)Przekładnia otwarta
W tej najprostszej przekładni przeniesienie ruchu i momentu obrotowego następuje poprzez przekazanie siły bezpośrednio z koła czynnego na koło bierne za pomocą pasa. Przekładnia ta nie posiada regulacji przełożenia.
54. Przekładnie zębate: definicja, rodzaje przekładni zębatych
a)Przekładnie zębate przenoszą moment i obroty poprzez sprzęgnięcie kształtowe kół współpracujących.
b)Rodzaje przekładni zębatych:
1) Przekładnie walcowe o zazębieniu:
prostym
skośnym
daszkowym
wewnętrznym
zębatkowym
2) Przekładnie stożkowe
o zębach prostych
o zębach skośnych
o zębach krzywoliniowych
3) Przekładnie śrubowe
4) Przekładnie ślimakowe
55. Narysować i opisać przykładową przekładnie zębatą złożona wielostopniową i określić jej całkowite przełożenie
Przekładnia wielostopniowa dwustopniowa, w której szeregowo pracują 2 pary kół zębatych. Przełożenie całkowite przekładni wielostopniowej jest iloczynem przełożeń poszczególnych stopni. Za pomocą takiej przekładni może nastąpić przyśpieszenie lub zwolnienie przełożenia, jak i końcowe koło bierne może znajdować się w jednej osi z początkowym kołem czynnym.
Z1- koło czynne
Z2- koło bierne
Z3- koło bierne2
Z4- koło czynne2
Z1= 40
Z2= 15
Z3= 15
Z4= 35
i1= (Z2/ Z1)= 15/40= 0,375
i2= (Z3/ Z4)= 15/35= 0,428
icałk.= (Z2/ Z1) * (Z3/ Z4)= (15/40) * (15/35)= 0,1605
56. Zalety i wady przekładni zębatych
Zalety przekładni zębatych:
duża sprawność η=(0,95-0,98)
możliwość przenoszenia dużych mocy
duża zwartość konstrukcji
stałe przełożenie
niezawodność działania
mniejsze naciski na wały i łożyska
Wady przekładni zębatych:
wyższy koszt wykonania
hałaśliwość (stożkowe, skośne mniej, ale większe tarcie)
konieczność smarowania
57. Budowa koła zębatego walcowego o zębach prostych, rysunek, podstawowe wymiary konstrukcyjne, moduł
a)Budowa, rysunek:
b)Podstawowe wymiary konstrukcyjne:
d- średnica podziałowa
dp- średnica wrębów
dw- średnica wierzchołków
h- wysykość zęba
hg- wysokość głowy zęba
hs- wysokość stopy zęba
p- podziałka
s- szerokość wieńca zębatego
e- wrąb
c)Moduł koła zębatego: Podstawowa wielkość służąca do określania wymiarów zębów i kół zębatych.
m= d/ z
Przykład połączenia sworzniowego widełkowego:
1-Sworzeń
2-Ucho
3-Widełki
Sworzeń często zabezpiecza się przed wypadnięciem podkładkami z zawleczkami.
Innym przykładem połączenia sworzniowego jest połączenie tłoka silnika spalinowego z korbowodem.
39. Narysować i opisać przykład połączenia kołkowego
Kołki są odmianą sworzni, pełnią funkcję łącząca lub ustalająca położenie danych elementów.
Przykład połączenia kołkowego walcowego- gładkiego, czołowo- poprzecznego:
40. Narysować i opisać przykład połączenia klinowego
Połączenie klinowe wzdłużne:
Z klinami znormalizowanymi, służą głównie do osadzania piast kół na wałach. Klin umieszczony jest w gnieździe wyżłobionym w wale i piaście. Bardzo ważnym aspektem jest samohamowność klina uzyskana dzięki nadaniu mu odpowiedniego ścięcia stożkowego (jak i w otworze piasty). Klin nie może wypaść ze swojego gniazda pod wpływem działających obciążeń.
1- Piasta koła
2- Wał
42. Osie- definicja, rodzaje
Osie- elementy części maszyn w postaci pręta kołowego, na którym są osadzone łożyska i np. koła zębate, pasowe klinowe. Osie nie przenoszą momentu obrotowego (nie podlegają skręcaniu) i są narażone na zginanie (np. osie wagonowe)
a)Rodzaje osi:
Oś nieruchoma z parą kół zębatych osadzonych na tulei
Oś ruchoma osadzona w 2 łożyskach z zaklinowanym kołem zębatym
43. Wały- definicja, budowa, rodzaje
a)Wały- przenoszą moment obrotowy (ulegają skręcaniu i zginaniu, czasem rozciąganiu lub ściskaniu) i obracają się wraz z osadzonymi na nich elementami (np. koła zębate, pasowe, klinowe)
Główne wymagania dotyczące kształtu osi i wałów:
możliwość przenoszenia obciążeń
możliwość wykonania- wymagania technologiczne
lekkość
łatwość montażu
optymalizacja kształtu
1)stopniowanie odcinkami walcowymi i stożkowymi
2)łagodne przejścia
3)rowki, wpusty o zaokrąglonych krawędziach
4)czopy szlifowane
zbędność dokładnej obróbki całego wałka
b)Budowa: Wały posiadają czopy, na których osadza się łożyska, koła zębate itp. , ponadto mogą posiadać rowki pod wpusty, być jedno lub wielostopniowe, posiadać wykorbienia.
Rodzaje czopów:
Poprzeczne
1)walcowy
2)stożkowy
3)kulisty
4)wielowypustowy
Wzdłużne
1)czołowy
2)kołnierzowy
3)wielokołnierzowy
To czy czopy są poprzeczne czy wzdłużne zależy od kierunku działania siły.
Własności czopów:
odpowiedni kształt i wytrzymałość
wysoka jakość powierzchni- gładkość
odporność na ścieranie
c)Rodzaje wałów:
Wał prosty pełny, gładki
Wał prosty, drążony schodkowy
Wał wykorbiony
Wał wykorbiony z 4 wykorbieniami (np. silniki 4 cylindrowe samochodów)
44. Łożyska- Klasyfikacja
Łożyska:
1) Łożyska Ślizgowe
wzdłużne
poprzeczne
poprzeczno- wzdłużne
2) Łożyska Toczne
a)Wałeczkowe
walcowe
igiełkowe
stożkowe
baryłkowe
wałeczkowe
walcowe
b)Kulkowe
Ze względu na budowę:
c)Wahliwe
d)Sztywne
e)Jednorzędowe
f)Dwurzędowe
45. Łożyska Ślizgowe- budowa, opis
Składają się z czopa i panewki. Czop wału(ślizga) obraca się w panewce, gdzie w czasie pracy występuje tarcie ślizgowe. Wymagane jest przy tym dobre odprowadzanie ciepła.
Panewki wykonuje się z brązu, mosiądzu, teflonu itp. Materiał panewek musi zużywać się szybciej od materiału czopa.
Ważny jest luz pomiędzy współpracującymi częściami(grubość filtru olejowego).
Zastosowanie łożysk ślizgowych:
do przenoszenia bardzo dużych obciążeń(także udarowych)
przy dużych prędkościach obrotowych
gdy konieczne jest stosowanie łożysk dzielonych
w drobnych konstrukcjach(w mechanizmach precyzyjnych)
gdy konieczne jest, aby łożyska tłumiły drgania wału i były cichobieżne
2- wał, 3- panewka, 4- korpus(obudowa)
Obciążalność, lub nośność łożyska ślizgowego to obciążenie, przy którym łożysko jest jeszcze zdolne do pracy trwałej i zależy od:
materiałów powierzchni ślizgowych i temperatury pracy
konstrukcji łożyska, dokładności wykonania
równomierności rozkładu nacisków
rodzaju obciążenia
rodzaju tarcia, sposobu smarowania
46. Łożyska toczne- budowa, opis
Przekrój przez jednorzędowe łożysko kulkowe zwykłe (kryte)
1 – pierścień wewnętrzny
2 – koszyk
(3 – blaszka osłaniająca)
4 – kulka
5 – pierścień zewnętrzny
+bieżnia wewnętrzna, bieżnia zewnętrzna, nit
Zastosowanie łożysk tocznych:
wymagane małe opory w czasie pracy (szczególnie podczas rozruchu)
przy zmiennych prędkościach obrotowych
przy częstym uruchamianiu i zatrzymywaniu maszyny
przy konstrukcjach wymagających wysokiej niezawodności- duża trwałość
Dobór i obliczanie łożysk tocznych:
Rola konstruktora- dobór łożysk z katalogu
*Nośność ruchowa- określa obciążenie, przy którym łożysko osiągnie trwałość równa 1mln obrotów
*Trwałość Łożyska- czas pracy lub liczba obrotów przy danym obciążeniu do chwili wystąpienia pierwszych oznak zniszczenia (rysy, pęknięcia na powierzchniach tocznych)
Łożyska montuje się tak, aby nie miały możliwości przemieszczania się w korpusie, lecz z zachowaniem minimalnego luzu.
47. Łożyska toczne- klasyfikacja
Patrz Ad 44/ 2
48. Nośność ruchowa, trwałość łożyska tocznego
a)Nośność ruchowa- określa obciążenie, przy którym łożysko osiągnie trwałość równą 1mln obrotów
b)Trwałość Łożyska- czas pracy lub liczba obrotów przy danym obciążeniu do chwili wystąpienia pierwszych oznak zniszczenia (rysy, pęknięcia na powierzchniach tocznych)
49. Napędy: definicja, rodzaje, napęd bezpośredni, pośredni
a)Napęd- układ nadający ruch maszynie roboczej np.(obrabiarce, prasie, itp.) składający się z silnika, przekładni i elementów łączących(np. sprzęgła, wały)
b)Rodzaje napędów (ze względu na sposób przekazywania energii:
mechaniczne
elektryczne
hydrauliczne
pneumatyczne
c)Napęd bezpośredni- napęd nie posiadający dodatkowo przekładni
S- silnik, SP- sprzęgło, W- wały, M-maszyna
d)Napęd pośredni- napęd posiadający dodatkowo przekładnie
S- silnik, SP- sprzęgło, W- wały, M-maszyna, P- przekładnia
50. Przekładnie mechaniczne: zadania, rodzaje przekładni mechanicznych
Przekładnia mechaniczna- mechanizm służący do przenoszenia ruchu między wałem czynny( wał silnika- przekazujący ruch) a wałem biernym(wał maszyny roboczej- odbierający ruch)
a)Zadania przekładni
przenoszenie energii z wału czynnego na wał bierny
dokonanie zmiany wartości momentu obrotowego, prędkości
dopasowanie parametrów wyjściowych silnika do parametrów wejściowych maszyny
b)Rodzaje przekładni mechanicznych:
* Podział ogólny
Cierne
Cięgnowe
Zębate
* Podział zależnie od ilości wałów
proste
złożone
* Podział zależnie od położenia osi wałów:
równoległe
kątowe
wichrowate
* Podział zależnie od przełożenia:
o stałym przełożeniu
zmiennym przełożeniu (wariatory- ciągła zmiana przełożenia)
przekładnie zwalniające (reduktory)
przekładnie przyśpieszające (multiplikatory) (np. koło napędzające o dużej średnicy, odbierające o małej)
51. Przełożenie kinematyczne przekładni
Przełożenie kinematyczne przekładni „i”- to stosunek prędkości obrotowej koła czynnego n1 do prędkości obrotowej koła biernego n2.
i= W1/ W2= 2Πn1/ 2Πn2= n1/ n2
= d2/ d1= Z2/ Z1
Koło czynne- napędzające
Koło bierne- odbierające
52. Przekładnie cierne: definicja, rodzaje przekładni ciernych, schemat i opis przykładowej przekładni ciernej
a)Przekładnia cierna jest przekładnią mechaniczną, w której koła przekazują ruch i moment obrotowy z koła czynnego na koło bierne za pomocą sił tarcia, która powstaje w wyniku docisku kół. Materiały stosowane na koła( stal, żeliwo, guma, tworzywa sztuczne)
b)Rodzaje przekładni:
1)O stałym przełożeniu
2)O zmiennym przełożeniu(wariatory)
- z elementem pośredniczącym
- bez elementu pośredniczącego
Zalety przekładni ciernych:
spokojna i równa praca
cichobieżność(zależnie od stosowanych materiałów i styku powierzchni)
możliwość bezstopniowej regulacji obrotów
Wady przekładni ciernych:
znaczne naciski na wały i łożyska
występowanie poślizgu wskutek czego przełożenie nie jest stałe
przenoszą małe moce
Sprawność przekładni ciernych: η=(0,75-0,98)
c)Przekładnia cierna o stałym przełożeniu
W tej najprostszej przekładni przeniesienie ruchu i momentu obrotowego następuje poprzez przekazanie siły bezpośrednio z koła czynnego na koło bierne. Przekładnia ta nie posiada regulacji przełożenia. Koła w tej przekładni posiadają jednakową prędkość obwodową.
53. Przekładnie cięgnowe: definicja, rodzaje, schemat i opis przykładowej przekładni cięgnowej
a)Składają się z dwóch kół i cięgna(element pośredniczący) opasującego obwody tych kół. Moment obrotowy przenoszony jest za pomocą sił tarcia między kołami a cięgnem i przez zazębienie się kół z cięgnem.
b)Rodzaje przekładni cięgnowych:
1)Pasowe
z pasem płaskim
z pasem klinowym
z pasem okrągłym
z pasem zębatym
2)Łańcuchowe
z łańcuchem zębatym
z łańcuchem płytkowym
Ad1) Przekładnie pasowe- składają się z koła napędzającego(osadzonego na wale napędzającym na stałe) i z koła napędzanego(osadzonego na wale napędzanym) i pasa.
Rodzaje przekładni pasowych:
przekładnia otwarta
przekładnia skrzyżowana
przekładnia półotwarta
Przekładnie cięgnowe pasowe wielostopniowe:
z 1 kołem stopniowym
z 2 kołami stopniowymi
Zalety przekładni pasowych:
występowanie poślizgu w przypadku chwilowych przeciążeń
możliwość tłumienia drgań i uderzeń
duża dowolność rozstawienia osi, wałów i kół pasowych
możliwość przekazania ruchu na kilka kół pasowych
cicha praca
prosta konstrukcja
możliwość uzyskania zmiennych przełożeń skokowo jak i płynnie(wariatory)
Sprawność przekładni cięgnowych: η=(0,95-0,98)
Ad2) Przekładnie łańcuchowe- Składają się z 2 lub więcej kół uzębionych i opasującego je łańcucha. Łańcuch jest cięgnem giętkim, składającym się z szeregu ogniw łączonych przegubowo.
Rodzaje łańcuchów:
1)Płytkowe
sworzniowe
tulejowe
rolkowe
zębate
2)Pierścieniowe
Zalety przekładni łańcuchowych:
stałe przełożenie
wysoka sprawność η=(0,97-0,98)
małe naciski na wały i łożyska
możliwość przenoszenia dużych obciążeń
Wady przekładni łańcuchowych:
hałaśliwa praca
konieczność smarowania
wysoki koszt wykonania
konieczność regulacji luzu
c)Przekładnia otwarta
W tej najprostszej przekładni przeniesienie ruchu i momentu obrotowego następuje poprzez przekazanie siły bezpośrednio z koła czynnego na koło bierne za pomocą pasa. Przekładnia ta nie posiada regulacji przełożenia.
54. Przekładnie zębate: definicja, rodzaje przekładni zębatych
a)Przekładnie zębate przenoszą moment i obroty poprzez sprzęgnięcie kształtowe kół współpracujących.
b)Rodzaje przekładni zębatych:
1) Przekładnie walcowe o zazębieniu:
prostym
skośnym
daszkowym
wewnętrznym
zębatkowym
2) Przekładnie stożkowe
o zębach prostych
o zębach skośnych
o zębach krzywoliniowych
3) Przekładnie śrubowe
4) Przekładnie ślimakowe
55. Narysować i opisać przykładową przekładnie zębatą złożona wielostopniową i określić jej całkowite przełożenie
Przekładnia wielostopniowa dwustopniowa, w której szeregowo pracują 2 pary kół zębatych. Przełożenie całkowite przekładni wielostopniowej jest iloczynem przełożeń poszczególnych stopni. Za pomocą takiej przekładni może nastąpić przyśpieszenie lub zwolnienie przełożenia, jak i końcowe koło bierne może znajdować się w jednej osi z początkowym kołem czynnym.
Z1- koło czynne
Z2- koło bierne
Z3- koło bierne2
Z4- koło czynne2
Z1= 40
Z2= 15
Z3= 15
Z4= 35
i1= (Z2/ Z1)= 15/40= 0,375
i2= (Z3/ Z4)= 15/35= 0,428
icałk.= (Z2/ Z1) * (Z3/ Z4)= (15/40) * (15/35)= 0,1605
56. Zalety i wady przekładni zębatych
Zalety przekładni zębatych:
duża sprawność η=(0,95-0,98)
możliwość przenoszenia dużych mocy
duża zwartość konstrukcji
stałe przełożenie
niezawodność działania
mniejsze naciski na wały i łożyska
Wady przekładni zębatych:
wyższy koszt wykonania
hałaśliwość (stożkowe, skośne mniej, ale większe tarcie)
konieczność smarowania
57. Budowa koła zębatego walcowego o zębach prostych, rysunek, podstawowe wymiary konstrukcyjne, moduł
a)Budowa, rysunek:
b)Podstawowe wymiary konstrukcyjne:
d- średnica podziałowa
dp- średnica wrębów
dw- średnica wierzchołków
h- wysykość zęba
hg- wysokość głowy zęba
hs- wysokość stopy zęba
p- podziałka
s- szerokość wieńca zębatego
e- wrąb
c)Moduł koła zębatego: Podstawowa wielkość służąca do określania wymiarów zębów i kół zębatych.
m= d/ z